Αντώνης Κάλφας, "Από εδώ. Από αυτήν εδώ την άδικη άκρη του κόσμου"

Από εδώ

Από αυτήν εδώ την άδικη άκρη του κόσμου

(επιλογές)

ΙΙ.

Αυτό που έρχεται ξεκίνησε από μακριά,
υπήρξε μια θάλασσα ανύποπτη
γεμάτη βλαστούς και φύκια,
δέντρα, τρεχούμενες κοιλάδες
και μαρμάρινες προτομές των παλαιοτέρων.
Τώρα, όμως, πρέπει να ζήσουμε στα ρηχά,
στα λίγα χόρτα και τους θάμνους
της νωπής ιστορίας, τώρα είναι η ώρα
της αυταπάρνησης, της ελάχιστης μνήμης
που και πάλι έρχεται ορμητικός ποταμός
να χωρέσει τα φάλτσα
της ιστορίας, τα τραγούδια των τσοπάνηδων
και τη μυρωδιά του ψωμιού.
Τώρα είναι η ώρα όχι του κοπετού
ή του μάταιου θρήνου
αλλά ο πείσμων χρόνος της ανάγκης μας
να μείνουμε χρήσιμοι, ασκητικά ευπρεπείς,
ψάλλοντας την έβδομη συμφωνία
για την πολιορκία του Στάλινγκραντ
του Σοστακόβιτς
ή το Μαουτχάουζεν του Θεοδωράκη
ενώ γύρω μας μαίνεται ο πόλεμος.





XIV.

Επειδή υπάρχεις επιτρέπεται να ζούμε
επιτρέπεται να αναπνέουμε τον ζωντανό αέρα
επειδή διά των δακτύλων σου
στερεούται το σύμπαν
η κίνηση των αστεριών και τα λεωφορεία
των τρυφερών προορισμών
στη ρημαγμένη γη·
επειδή νιώθουμε ανυπεράσπιστοι
επειδή νικηθήκαμε γιατί βρεθήκαμε
στη λάθος πλαγιά με λάθος λύκο
επειδή σε χρειαστήκαμε
και ζητήσαμε το όνομά σου
να θεραπεύσουμε τις χαίνουσες πληγές μας

Επειδή είναι κραταιός ο θάνατος
κι εμείς εφήμεροι
πρόσκαιροι σαν βροχή
επειδή σε συναντήσαμε στην βάσανο της ζωής μας
στη βαθεία αύλακα μιας λεωφόρου απέραντης
σαν τη μοναξιά
επειδή μετρήσαμε τα άνθη του κήπου
και φτιάξαμε
−λυπημένοι−
τον καλύτερο παράδεισο·
επειδή γνωρίζαμε ότι θα έλθεις
καπνίσαμε τα πιο βαριά τσιγάρα μας
μ’ όλα τα πάθη των φτωχών και των άστεγων
τραμβαγέρηδων
υπό το φως των σπάνιων ματιών της
Μαίρυλιν Μονρόε

Επειδή μας φίλησες στη μέση του κατάμεστου
ολόφωτου δρόμου
−και άλλος δρόμος δεν υπήρχε−
επειδή η μοναδική οδός σωτηρίας περιείχε τα
βήματά σου
τα απαλά σαν νύξεις ευλογίας, βαμμένα στο
ιώδιο της θάλασσας
επειδή μας έδειξες τις εικόνες της παιδικής
ηλικίας
τα ιχνογραφήματα μιας τέχνης παράξενης πια
και ξεχασμένης
επειδή βάζεις τα πόδια σου το ένα επάνω στο
άλλο
και ο πόθος ξεχειλίζει εις το μέσον σαν άνοιξη
σαν νήσος του Πάσχα ή σαν πυρίτιδα έτοιμη να
εκραγεί αυθορμήτως
Επειδή σε πληγώσαμε με τα αδέξια χέρια μας
όπως το κουρεμένο παιδί του ορφανοτροφείου
την πρώτη νύχτα του γάμου του
επειδή μας έταξες τη χαρά και μας πήρες
ολόκληρη την πίκρα και τα φαρμάκια
αυτού του αλλόκοτου κόσμου·
επειδή δεν έφυγες επειδή έμεινες επειδή
έσπρωξες τον θάνατο μακριά
και μας κράτησες στη ζεστή αγκαλιά σου
επειδή νύχτωνε και δεν είχαμε πού να
στεγάσουμε τις ελπίδες μας
επειδή κυοφορούσες το επόμενο θαύμα δεν
χαθήκαμε στο σκοτάδι του δάσους

Επειδή περπατούσες ολομόναχη και αλύγιστη
αγαπώντας τα φώτα των δρόμων και τις εισόδους
των πολυκατοικιών
επειδή τα συνοικιακά βενζινάδικα έχουν κάτι
από την μυρωδιά των ερωτευμένων
κάτι από τη λύπη των σακατεμένων σκύλων που
ψάχνουν τροφή
επειδή θυμόσουν τα παιδικά χρόνια στο χωριό
και τα πουλιά να ραμφίζουν
τα σταροχώραφα·
επειδή όλα αυτά αποκτούν καινούριο νόημα
επειδή κανένας δεν μιλούσε κι όλοι σε
κοιτούσαμε όπως το καμένο σπίτι
επειδή όλα σείονται και κροτούν
από τα θεμέλιά τους
κι ύστερα στροβιλίζονται μπρος στα μάτια μας

Επειδή υπάρχεις επιτρέπεται να ζούμε

*    *    *

Η ενδέκατη ποιητική συλλογή Από εδώ. Από αυτήν εδώ την άδικη άκρη του κόσμου του Αντώνη Κάλφα περιλαμβάνει 14 σκληρά, έκκεντρα λυρικά ποιήματα τα οποία επιμένουν να περιγράφουν αυτό που και σε προηγούμενα έργα του είναι ορατό: η αγάπη για τον τόπο, το μυστήριο του γενέθλιου χώρου από τη μια και από την άλλη ο έρωτας για τον άλλον. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί πως το κεντρικό θέμα του ποιήματος «είναι η ελλειπτική περιγραφή του βασικού ανθρωπολογικού δίπολου, που σύμφωνα με τον ποιητή χαρακτηρίζει τον σημερινό σύνθετο και αντιφατικό κόσμο. Αφενός μεν της κακότητας (χαμέρπειας) και αφετέρου της ομορφιάς» (Νικόλαος Γραίκος). Κι αυτό γιατί ο Κάλφας «είναι μια ξεχωριστή, ανθρώπινη πολλαπλότητα, δημιουργός με λαμπερές δημοσιεύσεις υψηλής εγγραμματοσύνης» (Βασίλης Καραγιάννης).
Εξετάζοντας το σύνολο της ποιητικής διαδρομής του Κάλφα, ο Ηλίας Κεφάλας υπογράμμιζε πως ο Αντώνης Κάλφας είναι «ο ποιητής της ανθρώπινης αναγκαιότητας για συλλογική θλίψη και ευφροσύνη, για κοινωνικότητα και αλληλεγγύη και, κυρίως, για ισόμοιρη αποδοχή του ηλιόλουστου της κάθε ημέρας. Οι πατρίδες των άλλων γίνονται πατρίδα δική του, η ανθρώπινη ιθαγένεια μέσω της ποίησης γίνεται οικουμενική και ενίοτε υπεργήινη, η νέα γλώσσα μια αρμαθιά πολυποίκιλων λέξεων με διακλαδισμένες καταγωγές από κάθε γωνιά της γης».
 
Κι ύστερα πιο κάτω
στον μακεδονικό ορίζοντα λελέκια
--στην Πύδνα, στην Αιανή, στις Γούλες, στο Τρανόβαλτο—
διακρίνεις τα σώματα στις βυζαντινές φωλιές του νερού
κι ακούς μωρά στους καλαμιώνες της λίμνης να θηλάζουν
στα πόδια της αιωνιότητας όσων αξίζει να αγαπηθούν

Από την έκδοση

Από την ποιητική σύνθεση «Από εδώ. Από αυτήν εδώ την άδικη άκρη του κόσμου», Παρέμβαση 2025.




Ο Αντώνης Κάλφας γεννήθηκε το 1956 στην Κατερίνη, όπου και ζει. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στην Αθήνα (1974-1979), Μεσαιωνική και Νεότερη Ελληνική Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων (1980-1985), ενώ παρακολούθησε μαθήματα θεωρίας της λογοτεχνίας & της Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο της Konstanz (1987-1989). Από το 1990 εργάζεται ως φιλόλογος στη δημόσια Μέση Εκπαίδευση.
Έχει γράψει τα ποιητικά βιβλία: Έκταση της αισθηματικής ηλικίας (1980), Πρωταθλητές μικρών αποστάσεων (1985), Σημειώσεις για την αθωότητα (1992), Ωδή στην ευρύχωρη απώλεια (1995), Πληγώματα και φαρμακείες. Σχόλια για την ποίηση και την ποιητική (2002), Χρόνια της ομίχλης [δίγλωσση έκδοση, ελληνικά-γερμανικά] (2006), Με τα διασωθέντα της πίστης κειμήλια. Επτά μακεδονικές ιστορίες (2009), Εκ πείρας έρωτος (2014), Το τελευταίο τσιγάρο (2017), Κρύπτες στον παράδεισο (2023) και τις μελέτες Ο μαθητής ως αναγνώστης [Η διδασκαλία των λογοτεχνικών κειμένων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ένας αναλυτικός-περιγραφικός βιβλιογραφικός οδηγός] (1993, 1998), Η εκδοτική δραστηριότητα στην Πιερία (1918-1999) [Συμβολή στην καταγραφή της μακεδονικής βιβλιογραφίας. Βιβλία-Φυλλάδια] (2000), Ο Συνοικισμός Ευαγγελικών της Κατερίνης (1923-2000) [Τοπική ιστορία και κίνηση των θρησκευτικών ιδεών (Σε συνεργασία με τον Πάρη Παπαγεωργίου)] (2001), Λογοτεχνικές εκδόσεις, μαρτυρίες και αφηγήσεις στην Πιερία (1918-2010) (2011).
Ποιήματά του και εργασίες έχουν δημοσιευθεί σε ανθολογίες, περιοδικά και εφημερίδες.